Móng chân bị đen phần lớn là máu tụ dưới móng: các mạch máu nhỏ dưới móng bị vỡ sau một cú va đập, hoặc sau nhiều lần ngón chân tì vào mũi giày. Cách tự soi ngay tại nhà là xem vết đen có di chuyển hay không. Vết do va đập sẽ dịch dần ra mép móng theo đà móng mọc. Vết nằm im sau 4 đến 6 tuần, lan ra phần da quanh móng, hoặc bạn không hề va đập gì, thì nên đi khám da liễu.
Nếu bạn vừa phát hiện móng chân đổi màu và đang lo, hãy đọc bảng ngay dưới đây trước. Hai câu hỏi đầu tiên của gần như ai cũng là: cái này thuộc dạng nào, và tôi có cần lo không.
1. Tự soi: móng đen của bạn thuộc dạng nào?
Móng đen không chỉ đến từ chạy bộ, và bốn dạng dưới đây rất hay bị nhầm với nhau. Bạn soi móng mình rồi đọc cột giữa, dạng nào khớp nhiều dấu hiệu nhất thì đọc tiếp cột bên phải. Bảng dựa trên tài liệu của Cleveland Clinic, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh và Bệnh viện Da liễu Trung ương.
| Dạng móng đen | Dấu hiệu nhận ra | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Va đập | Đen bóng hoặc tím sẫm, hiện ngay sau cú va hoặc trong vài giờ sau buổi chạy. Đau rồi dịu dần. Vết dịch ra mép móng khi móng mọc | Tự xử lý ở nhà được. Đau tăng lên trong vài giờ thì đi khám |
| Nấm móng | Trắng, vàng hoặc nâu, không đen bóng. Móng dày lên, méo, giòn, vỡ vụn, có thể bong cả móng làm da quanh móng sưng đau. Lan sang móng khác | Đi khám. Người có bệnh tiểu đường hoặc hệ miễn dịch yếu thì đi sớm |
| Sắc tố lành | Vạch nâu hoặc đen đều màu, không đau, không hề va đập. Hay gặp ở người có nước da trung bình tới tối màu | Vẫn nên cho bác sĩ xem một lần để loại trừ |
| U hắc tố | Vệt chạy dọc móng, bờ không đều, màu không đồng nhất, rộng dần theo tháng. Sắc tố lan ra da quanh móng. Không nhớ va đập nào | Đi khám da liễu sớm |
Một điểm tôi muốn nói rõ vì nhiều bài trên mạng ghi ngược. Nhiều nơi viết rằng vạch rộng hơn 3 milimét mới đáng lo. Cleveland Clinic ghi vạch màu của u hắc tố dưới móng thường dưới 3 milimét nhưng có thể rộng ra theo thời gian. Nghĩa là thứ đáng để ý là vạch đó có rộng ra hay không, chứ không phải nó đã vượt 3 milimét chưa. Đừng chờ nó to lên mới đi khám.
2. Phép thử tại nhà: vết đen có đi theo móng mọc không?
Đây là cách phân biệt rẻ nhất và đáng tin nhất mà bạn tự làm được, không cần thiết bị gì.
Móng chân mọc khoảng 1,5 milimét mỗi tháng. Vết máu tụ nằm kẹt trong lớp móng, nên nó bị đẩy ra phía ngoài theo đúng tốc độ đó. Cleveland Clinic mô tả giai đoạn hồi phục là bạn sẽ thấy khoảng trống giữa phần móng đổi màu và chân móng ngày càng rộng ra.
Cách làm: chụp một ảnh ngón chân ngay hôm nay, đặt cạnh cái thước cho dễ so, rồi chụp lại sau ba tuần. Nếu vết đen đã nhích ra xa chân móng vài milimét, đó là máu tụ và nó đang tự đi ra. Nếu sau bốn đến sáu tuần vết vẫn nằm đúng chỗ cũ, hoặc đậm lên, hoặc loang ra phần da quanh móng, thì đó là lúc đi khám da liễu. Theo Bệnh viện Da liễu Trung ương, mốc 4 đến 6 tuần này chính là dấu hiệu cảnh báo, và u hắc tố dưới móng khác vết bầm ở chỗ nó không tự biến mất.
Bệnh viện này cũng công bố một ca thật đáng đọc: một người nam 36 tuổi có vệt đen dọc móng ngón chân cái suốt ba năm, nghĩ chỉ là vết bầm nên không đi khám, tới khi vào viện thì sinh thiết xác định là u hắc tố dưới móng và phải phẫu thuật cắt rộng. Ba năm là quá dài. Ba tuần chụp lại một tấm ảnh thì không mất gì.
3. Vừa va đập hoặc vấp ngón chân thì làm gì trong 24 giờ đầu?
Phần lớn người đọc bài này không bị vì chạy bộ, mà vì một cú va trong sinh hoạt: rơi vật nặng vào chân, vấp ngón chân vào chân giường, hoặc kẹp ngón vào cánh cửa. Cleveland Clinic kể đúng những tình huống đó khi mô tả nguyên nhân gây tụ máu dưới móng.
Nếu móng chỉ đổi màu, không có vết cắt sâu và không có dấu hiệu nào khác, Cleveland Clinic nói bạn tự chăm ở nhà được bằng cách chườm đá lên vùng đó. Nhớ bọc đá trong khăn mềm, đừng áp đá trực tiếp lên da. Tài liệu này không ghi số phút cho mỗi lần chườm, nên tôi cũng không đưa con số nào ở đây.
Ba việc nữa nên làm trong ngày đầu:
- Kê cao chân khi ngồi hoặc nằm, để giảm cảm giác căng tức dưới móng.
- Đổi sang đôi dép hoặc đôi giày rộng nhất bạn có, để không có thứ gì tì lên cái móng đang đau.
- Giữ chân sạch và khô. Móng có vết nứt nhỏ thì để yên, đừng bóc hay cắt gọt thêm. Vết cắt sâu hoặc chảy máu không dừng thì đi khám, đừng xử lý ở nhà.
Cleveland Clinic ghi hầu hết các ca móng bầm đều lành mà không gặp biến chứng, và cơn đau thường dịu đi trong vài ngày. Nhưng nếu bạn thấy đau dữ dội, đau tăng lên theo giờ, hoặc nghi ngón chân bị gãy xương, thì đó là mục tiếp theo của bài này.
Có mấy cách đang lan truyền mà tôi không làm và cũng không khuyên: chườm nóng lên móng đang tụ máu, lăn trứng luộc lên ngón, và các loại thuốc bôi hứa làm tan máu bầm dưới móng. Tôi đọc hết các nguồn y khoa dùng cho bài này và không thấy nguồn nào nhắc tới ba cách đó. Không có nguồn thì tôi không đưa vào bài.
4. Khi nào nên đi khám thay vì tự xử lý ở nhà
Tôi là huấn luyện viên chạy bộ, không phải bác sĩ. Phần này tôi viết theo đúng điều các nguồn y khoa nói, và mọi dấu hiệu dưới đây đều lấy từ tài liệu ở mục Nguồn tham khảo cuối bài.
Nên đi khám khi:
- Đau dữ dội, hoặc đau tăng dần lên trong vài giờ sau khi bị. Cleveland Clinic nêu đây là mốc để tìm tới cơ sở y tế.
- Máu tụ chiếm phần lớn diện tích móng. Tài liệu StatPearls ghi vùng tụ máu dưới 25% diện tích móng thường không cần can thiệp gì. Còn ở nhóm tụ máu rộng hơn một nửa giường móng, StatPearls dẫn một nghiên cứu trên 47 ca vào cấp cứu, trong đó 60% có vết rách giường móng cần khâu.
- Móng đổi màu, đổi hình, bắt đầu nhô lên hoặc tách ra, dày lên, có vết lõm, mà bạn không nhớ có va đập nào.
- Nghi ngón chân bị biến dạng hoặc gãy xương, hoặc có vết cắt sâu chảy máu không dừng.
- Móng đục màu trắng vàng, dày lên và giòn vỡ. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh dặn người có bệnh tiểu đường hoặc hệ miễn dịch yếu thì đi khám sớm hơn, vì vấn đề ở bàn chân của nhóm này nặng lên nhanh hơn.
Cần đi khám ngay khi:
- Có dấu nhiễm trùng: da quanh móng đỏ lan rộng, sưng, chảy mủ, hoặc sốt.
- Có vạch sẫm chạy dọc móng kèm sắc tố loang ra phần da quanh móng. MedlinePlus gọi dấu hiệu sắc tố lan ra lớp da sát chân móng là dấu Hutchinson và khuyên liên hệ bác sĩ ngay.
Ba điều nên biết khi tự xử lý ở nhà:
- Không bao giờ tự chọc hay tự dẫn lưu máu tụ. Cleveland Clinic viết thẳng rằng bạn không nên tự dẫn lưu máu tụ dưới móng ở nhà, hãy tới cơ sở y tế. Ở phòng khám, thủ thuật này gọi là trích tháo máu tụ qua móng, làm nhanh và giải phóng áp lực ngay.
- Nếu triệu chứng xuất hiện ngay sau một cú va vào vùng đó, khả năng cao đó là máu tụ chứ không phải thứ gì khác. Đây cũng là cách bác sĩ phân loại ban đầu.
- Dấu hiệu ở nhóm móng không do va đập thì quan sát theo tuần, không theo ngày. Vạch sắc tố nằm im bốn đến sáu tuần mới là mốc đáng báo động, nên không cần hoảng trong 48 giờ đầu.
Một câu về tiên lượng, để bạn thấy việc đi khám sớm đáng giá chỗ nào: Bệnh viện Da liễu Trung ương dẫn khuyến cáo của Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia Hoa Kỳ, theo đó tiên lượng u hắc tố phụ thuộc chủ yếu vào độ dày khối u ở thời điểm chẩn đoán, phát hiện sớm thì phẫu thuật có thể điều trị triệt căn.
Những gì tôi viết ở đây không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Thấy dấu hiệu trong hai danh sách trên thì đi khám, đừng tra thêm trên mạng.
5. Có nên cạy móng, chọc thủng móng hay không?
Không. Đây là câu tôi nhận nhiều nhất, và không có trường hợp ngoại lệ nào.
Để móng tự bong. Móng cũ là lớp che tự nhiên cho phần da non đang hình thành bên dưới. Cạy sớm là mở đường cho nhiễm trùng vào đúng chỗ dễ nhiễm trùng nhất của bàn chân.
Chọc thủng móng để xả máu cũng vậy. Việc đó có thật trong y khoa, tên là trích tháo máu tụ qua móng, nhưng nó do nhân viên y tế làm với dụng cụ vô khuẩn. Cleveland Clinic nói thẳng là không tự làm ở nhà. Nếu đau nhiều tới mức bạn đang nghĩ tới việc chọc, thì đó chính là lúc nên đi khám để họ làm hộ.
Một lưu ý dài hạn: nếu cùng một móng bị dập nhiều lần liên tiếp, giường móng có thể để lại sẹo, móng mọc lại dày hơn, cong vênh hoặc biến dạng. Đây là lý do tôi coi việc sửa đôi giày quan trọng hơn việc xử lý cái móng đang đen.
6. Móng chân bị đen có mọc lại không, mất bao lâu?
Có, móng mọc lại. Nhưng mốc thời gian làm nhiều người sốt ruột, nên tôi để thành bảng cho dễ hình dung. Các mốc dưới đây lấy từ tài liệu của Cleveland Clinic.
| Mốc | Thường thấy gì | Việc cần làm |
|---|---|---|
| 24 giờ đầu | Đau nhức theo nhịp, móng chuyển đỏ hoặc tím | Chườm đá bọc khăn, kê cao chân, đổi giày rộng |
| 1-2 tuần | Màu chuyển nâu sẫm rồi đen, đau giảm dần | Giữ chân sạch khô, không cạy móng |
| 6-9 tháng | Vệt đen đã mọc hết ra mép, móng về màu bình thường | Chỉ cần theo dõi |
| 12-18 tháng | Móng chân mọc lại hoàn toàn nếu móng cũ đã bong | Không còn gì phải làm |
Hai con số hay bị trộn vào nhau, nên tách rõ: 6 đến 9 tháng là thời gian để vệt đen mọc ra hết và móng về màu bình thường; 12 đến 18 tháng là thời gian để một cái móng chân mọc lại hoàn toàn từ đầu, dùng cho trường hợp móng đã bong mất. Móng chân mọc khoảng 1,5 milimét mỗi tháng, chậm hơn móng tay nhiều, móng tay được khoảng 3 milimét mỗi tháng.
Biết tốc độ đó thì bạn tự tính được. Vệt đen cách chân móng 6 milimét nghĩa là nó đã ở đó khoảng bốn tháng.
7. Móng chân bị thâm đen khi chạy bộ là gì?
Dưới mỗi móng chân là giường móng, lớp da bám chặt vào mặt dưới của móng và có mạch máu nhỏ chạy trong đó. Khi ngón chân va vào mũi giày hàng nghìn lần trong một buổi chạy, các mạch máu nhỏ này vỡ, máu rỉ ra và bị kẹt lại dưới lớp móng cứng. Y khoa gọi tình trạng đó là tụ máu dưới móng.
Cleveland Clinic ghi rõ hai đường dẫn tới tụ máu dưới móng: một cú va đập mạnh như bị vật nặng rơi vào chân, hoặc "áp lực lặp lại theo thời gian, như chạy bộ trong đôi giày quá chật ép lên một ngón chân". Người chạy bộ thuộc đường thứ hai. Không có cú va nào đáng nhớ, chỉ có vài nghìn bước chân.
Ở mức nhẹ, đó là một vệt thâm nhỏ, hơi tức, chạy tiếp vẫn được. Ở mức nặng, khối máu bên dưới đủ nhiều để nâng móng tách khỏi giường móng, và cơn đau theo nhịp mạch thì không ai tập trung chạy được.
8. Móng chân tự nhiên thâm đen mà không va đập thì sao?
Đây là nhóm câu hỏi nhiều người gõ nhất và lại ít được trả lời tử tế nhất. Móng đen không phải lúc nào cũng do va đập.
Y khoa gọi vùng sẫm màu trong móng là melanonychia, do sắc tố melanin đọng lại trong bản móng. Cleveland Clinic liệt kê ba dạng: vạch dọc từ chân móng ra mép móng, đây là dạng phổ biến nhất; vạch ngang bắc qua móng; và cả bản móng sẫm màu.
Về nguyên nhân, nhóm lành tính và hay gặp gồm móng bị bầm, nốt ruồi trong móng, chấn thương lặp lại do ma sát liên tục với giày chật, đồi mồi trong móng, và yếu tố di truyền. Nhóm còn lại gồm nhiễm nấm hoặc vi khuẩn, bệnh mô liên kết, rối loạn nội tiết, bệnh da có viêm, một số thuốc như hoá trị và thuốc chống sốt rét, thiếu vitamin B12, thai kỳ, và u hắc tố dưới móng.
Từ danh sách đó, có hai điều bạn nên lưu ý.
Thứ nhất là câu hỏi móng chân bị đen thiếu chất gì. Nguồn y khoa tôi đọc có nhắc thiếu vitamin B12. Còn chuyện thiếu máu gây đen móng thì tôi chưa đọc được nguồn y khoa nào khẳng định, dù câu này được nhắc lại khá nhiều trên mạng. Nếu bạn thấy móng sẫm mà không va đập gì, việc nên làm là đi khám để biết nguyên nhân, chứ không phải tự mua vitamin uống.
Thứ hai là yếu tố di truyền và màu da. Cleveland Clinic ghi dạng sắc tố móng lành tính này phổ biến hơn ở người có nước da trung bình tới tối màu, và gần 20% người gốc Nhật có dạng lành tính này. Không có con số riêng cho người Việt. Nhưng nó giải thích vì sao một vạch nâu đều màu trên móng có thể chẳng liên quan gì tới chạy bộ hay va đập, và vì sao vẫn nên cho bác sĩ xem một lần thay vì tự đoán.
9. 5 nguyên nhân khiến móng chân bị thâm đen khi chạy bộ
Qua nhiều năm đồng hành cùng người chạy ở các khoá của tôi, năm lý do dưới đây gần như phủ hết các ca tôi gặp.
- Giày sai cỡ. Đây là lý do số một, và nó có hai chiều. Giày chật thì ngón bị ép vào hộp mũi mỗi bước. Giày rộng ở khúc giữa bàn chân thì bàn chân trượt về trước trong giày, ngón đâm vào mũi giày cũng mạnh y như vậy. Nhiều người mua giày to hơn nửa cỡ rồi vẫn đen móng, lý do nằm ở đây.
- Chạy xuống dốc nhiều. Xuống dốc, trọng lực đẩy cơ thể về phía trước và dồn áp lực xuống các ngón, nên mỗi bước là một lần ngón bị ép vào phần trước của giày. Đây cũng là lý do các giải trail có đoạn xuống dốc dài sinh ra nhiều ca đen móng nhất, và vì sao giáo án ultra trail 70km của tôi luôn có một tuần riêng tập xuống dốc trước ngày đua.
- Móng để dài. Mép móng dài chạm mũi giày và tì liên tục lên giường móng. Chỉ cần dài hơn một đến hai milimét so với bình thường là đủ sinh vệt thâm sau một buổi chạy dài.
- Tất không phù hợp. Tất dày chiếm chỗ trong hộp mũi. Tất mỏng quá thì không đệm được gì. Tất cotton giữ ẩm, da chân mềm ra và ma sát tăng lên.
- Kỹ thuật chạy chưa đúng. Sải chân quá dài làm bàn chân tiếp đất ở phía trước trọng tâm, nên mỗi bước có một lực dội ngược lại bàn chân. Nếu đi cùng guồng chân thấp dưới 170 bước mỗi phút, lực ép lên các ngón chân trong từng bước còn tăng thêm.
10. 7 cách phòng tránh móng chân bị thâm đen khi chạy bộ
Tin tốt là hầu hết các ca đều phòng được, và không cách nào trong bảy cách dưới đây tốn tiền ngoài tiền đôi giày bạn vẫn phải mua.
| Hạng mục | Chuẩn nên đạt | Vì sao |
|---|---|---|
| Cỡ giày | Hở khoảng 1,3 centimét, tức nửa inch, từ ngón dài nhất tới mũi giày | Mức Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ khuyến nghị |
| Giờ thử giày | Chiều hoặc tối, đứng lên khi đo, mặc đúng loại tất sẽ chạy | Bàn chân nở ra trong ngày, thử lúc sáng thì tối chạy sẽ chật |
| Hộp mũi | Rộng đủ để các ngón xòe tự nhiên | Rộng ở mũi mới là thứ cần, rộng ở khúc giữa chỉ làm chân trượt |
| Dây giày | Khoá gót bằng lỗ xỏ dây trên cùng | Gót cố định thì bàn chân không trôi về mũi giày khi xuống dốc |
| Móng chân | Cắt ngang bằng đầu ngón, không cắt cong theo viền, không cắt quá sát | Cắt ngang là cách tránh móng chọc thịt |
| Tất | Len merino hoặc sợi tổng hợp, tránh cotton | Cotton giữ ẩm, da chân mềm ra, ma sát tăng |
| Guồng chân | Từ 170 bước mỗi phút trở lên | Guồng cao thì sải ngắn lại, lực đẩy ngón vào mũi giày giảm theo |
Hai ghi chú đi kèm bảng. Khoảng hở 1,3 centimét đo từ ngón dài nhất, không phải ngón to nhất, vì nhiều người có ngón thứ hai dài hơn ngón cái. Và nên cắt móng trước buổi chạy dài một đến hai ngày, để mép móng kịp mòn bớt chỗ sắc thay vì cứa vào thịt ngay buổi đầu. Riêng lựa chọn tất là theo kinh nghiệm của tôi, không phải khuyến nghị y khoa.
Thêm một việc không nằm trong bảng vì nó thuộc về giáo án chứ không thuộc về đồ: tăng cự ly từ từ. Da, móng và cơ bàn chân cần thời gian thích nghi với quãng đường dài hơn. Cách tôi vẫn dùng khi xếp giáo án là số kilômét tăng thêm mỗi tuần không vượt quá số buổi chạy trong tuần đó, dựa trên hệ thống VDOT.
11. Người chạy bộ còn hay gặp gì ở bàn chân và móng?
Để bạn thấy mình không phải ca lạ, đây là số liệu từ một nghiên cứu cắt ngang trên 76 người chạy đường nhựa tại Brazil, công bố năm 2014 từ dữ liệu khảo sát năm 2012.
| Vấn đề | Tỉ lệ gặp |
|---|---|
| Phồng rộp | 50% |
| Hằn đỏ | 42,1% |
| Chai chân | 34,2% |
| Bong móng | 31,5% |
| Nấm da chân | 18,4% |
| Móng chọc thịt | 14,5% |
| Tụ máu móng | 6,2% đến 7,1% |
Vài con số trong bảng đáng nói thêm. Chai chân lên tới 64,3% và nấm da chân lên tới 50% ở nhóm chạy từ 65 kilômét mỗi tuần. Riêng tụ máu móng thì nhóm chạy nhiều nhất lại không ghi nhận ca nào, nghe như nghịch lý, và tác giả cũng ghi rõ khác biệt này chưa đạt ý nghĩa thống kê.
Tôi giải thích hiện tượng đó thế này: người chạy từ 65 kilômét mỗi tuần thường đã đi qua giai đoạn thử sai về giày và đã biết cỡ nào vừa chân mình. Số kilômét không phải nguyên nhân, đôi giày mới là nguyên nhân. Dù vậy đây là cách tôi giải thích, không phải kết luận của nghiên cứu. Cỡ mẫu 76 người cũng chưa đủ để chốt điều gì.
Nếu bạn đang bị cả phồng rộp cùng lúc với đen móng, phần phồng rộp tôi viết riêng ở bài đen móng chân và phồng rộp khi chạy.
12. Móng đang thâm đen thì còn chạy được không?
Được, nếu cơn đau đang nhẹ đi. Đây là câu trả lời theo kinh nghiệm huấn luyện của tôi, và nó đi kèm hai điều kiện.
Điều kiện thứ nhất là cơn đau phải nhẹ đi qua từng ngày. Đau âm ỉ nhiều ngày mà không nhẹ đi cũng là lý do dừng, không chỉ đau tăng lên mới là. Và nếu ngón chân đau nhức theo nhịp mạch, sưng đỏ, hoặc chảy mủ, thì bạn dừng chạy và đi khám ngay. Các dấu hiệu cụ thể nằm ở mục 4 phía trên.
Điều kiện thứ hai là bạn phải đổi đôi giày trước khi chạy buổi tiếp theo. Chạy lại bằng đúng đôi vừa làm đen móng là cách chắc chắn để cái móng đó bị dập lần thứ hai, và dập lặp lại ở cùng một chỗ mới là thứ để lại sẹo giường móng.
Trong lúc chờ móng ổn, tôi thường cho người tập giữ nguyên tổng khối lượng tuần nhưng bỏ phần xuống dốc và bỏ bài chạy nhanh, vì cả hai đều dồn lực vào mũi giày. Những buổi chạy nhẹ trên đường phẳng thì giữ bình thường. Nếu bạn đang nhắm một giải chạy gần, hãy lùi buổi thử giày mới lên sớm vài tuần thay vì đổi giày sát ngày đua.
Nếu móng chân đen đi kèm đau ở chỗ khác, chẳng hạn đau đầu gối khi chạy bộ, thì vấn đề thường không nằm ở cái móng mà ở cách bàn chân tiếp đất. Lúc đó sửa kỹ thuật đáng giá hơn sửa đôi giày.
13. Câu hỏi thường gặp
Móng chân bị thâm đen khi chạy bộ có cần ngừng chạy không?
Nếu cơn đau đang nhẹ đi thì bạn vẫn chạy bình thường được. Hãy chắc đôi giày đủ rộng và dán băng cá nhân để che vùng bị thâm. Đau tăng lên thì dừng và đi khám.
Làm sao để biết mình sắp mất móng chân khi chạy bộ?
Nếu móng chuyển sang đen gần như toàn bộ, hoặc bạn thấy móng nhô lên tách khỏi phần thịt bên dưới, thì khả năng cao móng sẽ bong trong một đến hai tuần tới. Móng bong không phải cấp cứu, nhưng đừng cạy nó.
Sau giải marathon, 2 đến 3 móng chân bị đen có bình thường không?
Rất hay gặp, nhất là ở người chạy marathon lần đầu. Nhưng nó là tín hiệu đôi giày chưa thật vừa hoặc cách buộc dây cần sửa, không phải huy hiệu. Lần sau hãy thử giày rộng hơn nửa cỡ và dùng cách khoá gót bằng lỗ xỏ dây trên cùng.
Vì sao chạy bộ đúng kỹ thuật mà móng chân vẫn bị thâm đen?
Một số người có ngón chân thứ hai dài hơn ngón cái, nên ngón đó chạm mũi giày trước dù giày đã đủ rộng tính theo ngón cái. Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ cũng dặn đo khoảng hở từ ngón dài nhất chứ không phải ngón to nhất. Trường hợp này nên tìm giày có hộp mũi cao hơn, hoặc dùng miếng đệm silicon che ngón.
Móng chân bị đen bao lâu thì hết?
Vệt đen do máu tụ cần khoảng 6 đến 9 tháng để mọc hết ra mép móng và móng về màu bình thường. Nếu móng đã bong mất, móng mới cần 12 đến 18 tháng để mọc lại hoàn toàn.
Móng chân bị đen có phải ung thư không?
Phần lớn không. Hai dạng hay gặp nhất là máu tụ do va đập và sắc tố lành tính, cả hai đều không phải ung thư. Cách tự theo dõi nằm ở phép thử ba tuần một tấm ảnh ở mục 2: máu tụ thì dịch ra mép móng theo đà móng mọc, còn vệt nằm im sau 4 đến 6 tuần là vệt đáng đi khám. Phép thử này để biết khi nào cần đi khám, nó không thay được việc bác sĩ nhìn tận nơi. Thêm một điểm nhiều bài ghi ngược: đừng chờ vạch rộng quá 3 milimét, vì Cleveland Clinic ghi vạch của u hắc tố dưới móng thường dưới 3 milimét nhưng rộng ra theo thời gian. Ca người nam 36 tuổi của Bệnh viện Da liễu Trung ương ở mục 2 là ví dụ cho việc chờ quá lâu.
14. Sửa đôi giày là bước một, sửa cách chạy là bước hai
Nếu vết thâm của bạn không đến từ một cú va đập nào, hoặc nó nằm im nhiều tuần không nhích ra, thì việc cần làm là đi khám da liễu. Phần dưới đây dành cho người chạy bộ bị đen móng vì ngón chân va vào mũi giày.
Móng chân đen là tín hiệu cho thấy ngón chân bạn đang va vào mũi giày nhiều hơn mức nó chịu được. Đổi giày và sửa cách buộc dây xử lý được phần lớn các ca, và bạn làm được ngay tuần này.
Nhưng nếu bạn đã đổi giày mà móng vẫn đen, hoặc đen móng đi cùng đau gối, đau cẳng chân, hết hơi sớm, thì thứ cần sửa là cách bàn chân tiếp đất và guồng chân. Đó là phần khó tự soi nhất, vì không ai nhìn được dáng chạy của chính mình.
Khoá Chạy Bộ Đúng Cách có hơn 50 video đi từ cách tiếp đất, guồng chân, tới bài bổ trợ bàn chân và giáo án tăng cự ly, để bạn chạy dài hơn mà bàn chân không phải trả giá. Ai muốn tôi xem trực tiếp dáng chạy và xếp giáo án riêng theo thể trạng thì đó là phần việc của Coaching 1:1.