Theo bản cập nhật tháng 9/2026 của Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (ACR), người bị thoái hoá khớp gối không nên dùng glucosamine. ACR xếp glucosamine, chondroitin và viên kết hợp hai chất này vào mức "khuyến cáo mạnh không dùng", cùng mức với tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và tiêm tế bào gốc. Ngược lại, có hai việc được ACR khuyến nghị mạnh nên làm: tập luyện, và giảm cân nếu bạn đang thừa cân. Ở phần dưới, tôi gom 16 cách xử lý gối mà ACR vừa xếp lại vào một bảng, đặt cạnh bản năm 2019 để bạn dễ so sánh.
Trong một khảo sát của Linh với các học viên về giáo án, có bạn chia sẻ mong muốn: thêm phần hướng dẫn dùng dinh dưỡng "như Glucosamin, vì bị đau đầu gối trong quá trình tập". Câu hỏi này tôi cũng hay gặp trong tin nhắn của khách. Điều này cũng dễ hiểu, vì gõ "có nên uống glucosamine" lên Google, phần lớn kết quả đầu trang là nhà thuốc và bệnh viện, cùng một ý: người đau gối có thể uống để hỗ trợ sụn. Còn tài liệu gốc của ACR thì nói gần như ngược lại.
Tôi là huấn luyện viên chạy bộ chứ không phải bác sĩ, nên bài này không nhằm kê thuốc cho ai. Việc tôi làm là kể lại đúng những gì ACR viết trong tài liệu gốc, sau đó chia sẻ phần mà người chạy bộ đang đau gối có thể tự làm được.
ACR năm 2026 nói gì về glucosamine?
Bản tóm tắt khuyến nghị điều trị thoái hoá khớp gối, háng và bàn tay của ACR được hội đồng quản trị thông qua ngày 8/9/2026, và được đăng lên trang của hội vào ngày 14/9/2026. Sau đó, bài báo đầy đủ sẽ được gửi đăng trên hai tạp chí chuyên ngành của ACR.
ACR chia các khuyến nghị thành bốn mức: nên làm, nên cân nhắc, không khuyến khích và không nên dùng. Hai mức ở hai đầu được gọi là mức "mạnh". Theo cách ACR định nghĩa trong bản 2019, một khuyến nghị mạnh có nghĩa là hội đồng tin rằng lời khuyên đó đúng với tất cả, hoặc gần như tất cả người bệnh. Và glucosamine nằm ở mức cuối cùng trong bốn mức này.
ACR 2026: khuyến cáo mạnh không dùng glucosamine, chondroitin và dạng kết hợp cho thoái hoá khớp gối, háng, bàn tay. Bằng chứng: thấp với glucosamine riêng, vừa với dạng kết hợp.
Điều làm tôi bất ngờ nhất là đây không phải tin mới. Ngay từ bản 2019, ACR đã khuyến cáo mạnh không dùng glucosamine. Bảy năm sau, khi rà soát lại toàn bộ bằng chứng, ACR vẫn giữ nguyên quan điểm và còn siết chặt hơn: chondroitin cho khớp bàn tay, vốn được xếp ở mức "nên cân nhắc" vào năm 2019, nay cũng chuyển sang mức không nên dùng.
Nếu không có tác dụng, vì sao nhiều người uống vẫn thấy đỡ?
Trong bản 2019, ACR giải thích khá rõ vì sao hội đồng không tin vào glucosamine. Có ba lý do chính.
Lý do thứ nhất là kết quả giữa các nghiên cứu lệch nhau rõ rệt: nghiên cứu do công ty sản xuất tài trợ và nghiên cứu dùng tiền công cho ra kết quả khác nhau. Điều này khiến hội đồng lo ngại có hiện tượng "kết quả đẹp thì mới được công bố".
Lý do thứ hai là khi chỉ xét những dữ liệu ít bị sai lệch nhất, glucosamine không cho thấy tác dụng nào đáng kể so với giả dược (tức viên thuốc không có hoạt chất).
Lý do thứ ba cũng chính là câu trả lời cho thắc mắc "sao tôi uống lại thấy đỡ". Trong các thử nghiệm về glucosamine, hiệu ứng giả dược rất lớn: người uống viên không có hoạt chất cũng thấy đỡ gần như người uống glucosamine. Vì vậy, cảm giác đỡ đau của bạn là có thật, chỉ có điều nó không đến từ viên thuốc.
Theo những gì tôi quan sát được ở học viên, cơn đau gối thường lên xuống theo từng đợt. Nếu bạn bắt đầu uống đúng vào lúc đang đau nhiều, thì vài tuần sau cơn đau thường sẽ nhẹ đi, và rất dễ khiến mình nghĩ rằng đó là nhờ thuốc.
ACR cũng ghi nhận rằng glucosamine thuộc nhóm thực phẩm bổ sung được dùng nhiều nhất ở Mỹ. Về độ an toàn, ACR đánh giá glucosamine có độc tính thấp, tuy nhiên một số người dùng có thể bị tăng đường huyết. Nếu bạn đang bị tiểu đường, hãy lưu ý điểm này.
Các chuyên gia châu Âu có nói khác ACR không?
Có, và đây là phần bạn nên đọc kỹ trước khi mua hộp glucosamine tiếp theo.
ESCEO là một hiệp hội chuyên gia châu Âu về loãng xương và thoái hoá khớp. Trong khuyến nghị năm 2019, ESCEO vẫn ủng hộ glucosamine, nhưng chỉ ủng hộ đúng một dạng: glucosamine sulfate tinh thể loại kê đơn. Cũng trong tài liệu này, ESCEO viết rằng glucosamine hydroclorid và các sản phẩm glucosamine sulfate không rõ chuẩn hoá đã nhiều lần cho thấy không có hiệu quả. Ngoài ra, ESCEO cũng không khuyến khích dùng viên kết hợp glucosamine với chondroitin.
Nói cách khác, ngay cả nhóm chuyên gia vẫn còn ủng hộ glucosamine cũng không ủng hộ phần lớn những hộp đang được bán tự do ngoài thị trường. Riêng cụm từ "glucosamin hydroclorid" đã có khoảng 1.600 lượt tìm kiếm mỗi tháng ở Việt Nam (số liệu Ubersuggest, 10/2026). Điều đó cho thấy có rất nhiều người đang tìm mua đúng dạng mà ESCEO xếp vào nhóm không hiệu quả.
Cách kiểm tra nhanh nhất là bạn lật hộp ra và đọc dòng thành phần. Nếu trên hộp ghi "glucosamine hydrochloride" hoặc "glucosamine HCl", đó là dạng mà ESCEO đánh giá không hiệu quả. Nếu ghi "glucosamine sulfate" nhưng không phải thuốc do bác sĩ kê, thì cũng chưa chắc đó là loại có nghiên cứu ủng hộ. Còn với ACR, dạng nào cũng nằm ở mức không nên dùng.
Bản 2026 xếp lại những cách xử lý gối nào?
Glucosamine chỉ là một dòng trong bản khuyến nghị. Bảng dưới đây gom lại những cách xử lý gối mà người Việt hay hỏi, đặt mức khuyến nghị năm 2026 cạnh bản năm 2019. Tôi chỉ giữ lại các dòng áp dụng cho khớp gối và bỏ qua các loại thuốc kê đơn, vì phần đó thuộc về bác sĩ điều trị của bạn. Trong bảng, "băng dán" là băng dán trị liệu, "lót giày chêm" là loại lót chêm nghiêng mé trong hoặc mé ngoài, còn "tiêm hyaluronic" là tiêm acid hyaluronic vào khớp.
| Cách xử lý | ACR 2026 | So với 2019 |
|---|---|---|
| Tập luyện | Nên làm (mạnh), bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
| Giảm cân | Nên làm (mạnh) nếu thừa cân, béo phì; bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
| Thái cực quyền |
Nên cân nhắc, bằng chứng rất thấp | Hạ từ mức mạnh |
| Nẹp gối | Nên cân nhắc, bằng chứng rất thấp đến vừa tuỳ loại | Nẹp khớp đùi chày hạ từ mức mạnh |
| Xoa bóp | Nên cân nhắc, bằng chứng thấp | Đổi chiều, năm 2019 là không khuyến khích |
| Yoga | Nên cân nhắc, bằng chứng rất thấp | Giữ nguyên |
| Châm cứu | Nên cân nhắc, bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
| Băng dán | Nên cân nhắc, bằng chứng thấp | Giữ nguyên |
| Chườm nóng, lạnh |
Nên cân nhắc, bằng chứng thấp | Giữ nguyên |
| Lót giày chêm |
Không khuyến khích, bằng chứng rất thấp | Giữ nguyên |
| Tiêm hyaluronic |
Không khuyến khích, bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
| Vitamin D | Không khuyến khích, bằng chứng thấp | Giữ nguyên |
| Dầu cá | Không khuyến khích, bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
| Glucosamine | Không nên dùng (mạnh), bằng chứng thấp; dạng kết hợp với chondroitin: vừa | Giữ nguyên với khớp gối |
| Tiêm PRP | Không nên dùng (mạnh), bằng chứng thấp | Giữ nguyên |
| Tiêm tế bào gốc |
Không nên dùng (mạnh), bằng chứng vừa | Giữ nguyên |
Khi đọc bảng này, tôi để ý thấy mấy điểm. Hai mũi tiêm nghe rất hiện đại là PRP và tế bào gốc đều nằm ở mức không nên dùng, và từ năm 2019 đến nay vẫn chưa thay đổi. Những thứ nghe có vẻ "lành, bổ" như vitamin D và dầu cá cũng không được khuyến khích dùng để giảm đau khớp. Trong khi đó, xoa bóp lại được nâng lên mức nên cân nhắc, còn thái cực quyền và nẹp gối thì bị hạ xuống. Điều này cho thấy hội đồng thật sự xem xét lại bằng chứng, chứ không giữ nguyên quan điểm cũ cho tiện.
Vậy ACR khuyên làm gì khi gối bị đau?
Trong nhóm các cách không dùng thuốc, chỉ có hai việc được xếp ở mức mạnh: tập luyện, và giảm cân nếu bạn đang thừa cân. Bằng chứng cho cả hai việc này đều ở mức vừa, chắc chắn hơn hẳn so với glucosamine.
Về tập luyện, bản 2019 liệt kê các hình thức như đi bộ, tập sức mạnh, tập thăng bằng và phối hợp, tập dưới nước, và không xếp hình thức nào cao hơn hình thức nào. ACR cũng ghi nhận rằng tập có người hướng dẫn cho kết quả tốt hơn so với tự tập.
Về cân nặng, bản 2019 ghi rằng chỉ cần giảm từ 5% trọng lượng cơ thể trở lên là đã có thể thấy thay đổi, và giảm càng nhiều thì lợi ích càng tăng. Ví dụ, với người nặng 70kg, 5% tương đương 3,5kg.
Vậy còn chạy bộ thì sao, chạy có làm gối mòn nhanh hơn không? Một phân tích gộp đăng trên tạp chí JOSPT năm 2017, tổng hợp dữ liệu của hơn 114.000 người, cho thấy tỉ lệ thoái hoá khớp gối và háng ở người chạy bộ phong trào chỉ là 3,5%, thấp hơn nhóm người ít vận động (10,2%) và nhóm vận động viên chạy thi đấu cường độ cao (13,3%). Vì đây là nghiên cứu quan sát nên chưa thể kết luận rằng chạy bộ bảo vệ khớp, nhưng ít nhất nó cho thấy chạy vừa sức không phải là thủ phạm như nhiều người vẫn lo. Tôi đã viết kỹ hơn về chủ đề này trong bài chạy bộ có hại gối không.
Người chạy bộ bị đau gối nên bắt đầu từ đâu?
Cần lưu ý rằng khuyến nghị của ACR được viết cho người đã bị thoái hoá khớp. Nếu bạn chưa từng được chẩn đoán và chưa rõ gối mình đang ở tình trạng nào, việc nên làm trước tiên là đi khám. Trong bài thoái hoá khớp gối, tôi có liệt kê thêm các dấu hiệu để bạn tự đối chiếu.
Qua nhiều năm làm huấn luyện viên, tôi thấy cơn đau gối ở người chạy bộ thường là do quá tải tích lũy, và đến từ ba nguyên nhân: chạy nặng hơn sức mình, kỹ thuật chạy khiến lực dồn thẳng vào gối, và các nhóm cơ quanh gối (nhất là cơ mông và cơ đùi trước) chưa đủ khoẻ để đỡ cho gối. Dù là loại viên uống nào, nó cũng không giải quyết được ba nguyên nhân này.
Bản thân tôi cũng từng ở đúng hoàn cảnh đó. Cuối năm 2017, khi mới chạy được khoảng 2 tháng, gối phải của tôi bắt đầu đau, rồi nặng dần đến mức mỗi lần xuống cầu thang đều phải vịn tay. Hai bệnh viện đã khuyên tôi dừng chạy vĩnh viễn. Mãi về sau, tôi mới tìm ra nguyên nhân là do sải chân quá dài: chân tiếp đất quá xa phía trước người, nên gối phải hứng trọn lực. Khi sửa được lỗi đó, tôi đã chạy lại được, và sau này còn hoàn thành cả chặng 100 dặm (hơn 160km).
Nếu gối đang đau mà bạn vẫn muốn tiếp tục chạy, tôi thường khuyên bắt đầu từ cường độ: chạy chậm lại và giữ nhịp tim ở vùng nhẹ. Bạn có thể tính vùng nhịp tim của mình bằng công cụ vùng nhịp tim chạy bộ. Sau đó mới đến việc bước chân ngắn lại để tần số bước (cadence, tức số bước mỗi phút) lên trên 170, và tập thêm cho cơ mông, cơ đùi trước.
Vậy khi nào cần đến người có chuyên môn? Theo ACR, nếu gối khiến bạn bị hạn chế khi đi lại, cơn đau tăng lên, hoặc bạn mệt đến mức không tập nổi, thì bác sĩ nên giới thiệu bạn đến vật lý trị liệu. Còn nếu gối đang sưng to và có dịch, bạn nên đọc thêm bài tràn dịch khớp gối trước khi tập lại.
Đang uống glucosamine thì có nên dừng không?
Tôi không khuyên bạn tự ý bỏ bất kỳ loại thuốc nào mà bác sĩ đã kê. Nếu glucosamine là do bác sĩ kê cho bạn, hãy mang khuyến nghị năm 2026 của ACR đến để hỏi lại bác sĩ. Đặc biệt, nếu bạn đang dùng thuốc chống đông warfarin thì càng nên báo cho bác sĩ biết, vì Viện Y học Bổ sung và Tích hợp Quốc gia Hoa Kỳ (NCCIH) có ghi nhận glucosamine và chondroitin liên quan đến việc tăng nguy cơ chảy máu ở nhóm người này.
Còn nếu bạn tự mua glucosamine ở hiệu thuốc, ACR đã đánh giá nó ít độc, nên câu hỏi đáng nghĩ hơn là tiền bạc và thời gian của bạn đang được dành cho việc gì. Tôi đã gặp không ít người uống đều đặn mấy năm liền, nhưng gối vẫn đau y như cũ, vì nguyên nhân quá tải vẫn còn nguyên đó.
Ba nguyên nhân quá tải tôi nhắc ở trên cũng chính là khung của khoá Gối Khoẻ Từ Gốc: một lộ trình 12 tuần đi lần lượt từ cường độ, kỹ thuật đến bài tập cơ, để bạn quay lại chạy bộ mà gối không phải gồng mình thay cho cơ.
Câu hỏi thường gặp
Uống glucosamine bao lâu thì dừng?
ACR không đưa ra liệu trình nào, vì hội đã khuyến cáo không dùng glucosamine cho người thoái hoá khớp. Nếu glucosamine do bác sĩ kê, thì thời gian dùng và lúc dừng sẽ do bác sĩ quyết định.
Uống glucosamine có hại thận không?
Tài liệu của ACR không đề cập riêng đến thận. ACR đánh giá độc tính chung của glucosamine là thấp, nhưng lưu ý một số người có thể bị tăng đường huyết. NCCIH thì lưu ý thêm về nguy cơ chảy máu ở người đang dùng thuốc chống đông warfarin. Nếu bạn có bệnh thận, bị tiểu đường hoặc đang dùng thuốc chống đông, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Glucosamine kết hợp chondroitin có tốt hơn uống riêng không?
Không. ACR 2026 xếp dạng kết hợp này vào mức không nên dùng, với bằng chứng ở mức vừa, tức là còn chắc chắn hơn so với glucosamine uống riêng. ESCEO cũng không khuyến khích dùng dạng kết hợp.
Tràn dịch khớp gối có nên uống glucosamine không?
Khuyến nghị của ACR được viết cho người thoái hoá khớp, không viết riêng cho trường hợp tràn dịch. Tràn dịch khớp gối có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy bạn cần đi khám để biết mình thuộc trường hợp nào.
Chạy bộ có làm thoái hoá khớp gối nặng hơn không?
Phân tích gộp năm 2017 trên tạp chí JOSPT cho thấy người chạy bộ phong trào có tỉ lệ thoái hoá khớp gối và háng thấp hơn người ít vận động. Bạn có thể đọc chi tiết hơn trong bài thoái hoá khớp là gì, chạy bộ có hại không.
Khuyến nghị 2026 của ACR đã chính thức chưa?
Bản tóm tắt đã được hội đồng quản trị ACR thông qua ngày 8/9/2026 và được đăng ngày 14/9/2026. Bài báo đầy đủ sẽ được gửi đăng tạp chí sau. Hiện tại, phần giải thích chi tiết vẫn nằm trong bản năm 2019.